PM + δυϊκότητα με FM
Στο προηγούμενο κεφάλαιο είδαμε ότι η FM κωδικοποιεί την πληροφορία στη στιγμιαία συχνότητα. Υπάρχει όμως και μια συγγενής διαμόρφωση που κωδικοποιεί την πληροφορία απευθείας στη φάση: η Phase Modulation (PM).
Στις διαλέξεις του K21, οι FM και PM παρουσιάζονται μαζί ως «Διαμόρφωση Γωνίας» (Angle Modulation). Σε αυτό το κεφάλαιο:
- Ορίζουμε την PM και τα δικά της β/K.
- Αποδεικνύουμε τη δυϊκότητα PM ↔ FM (integrator/differentiator).
- Παράγουμε τη NBFM προσέγγιση που δείχνει η FM στενής ζώνης μοιάζει με quadrature-AM.
- Συγκρίνουμε τα φάσματα NBFM vs AM — ίδιο μέτρο, διαφορετική φάση.
1. Ορισμός PM
Ένα PM σήμα έχει σταθερό πλάτος και συνολική φάση:
όπου:
- — phase sensitivity της PM (μονάδες: rad/V)
- — το message
- — η φάση στιγμιαία ανάλογη με το
Σύγκριση με FM: στην FM η φάση είναι το ολοκλήρωμα του message (). Στην PM είναι απευθείας ανάλογη ().
2. Modulation index για PM
Για ένα γενικό message, η μέγιστη απόκλιση φάσης από τον carrier ορίζει το modulation index:
Σύγκρινε με τη FM: (όπου το bandwidth του message).
Σημαντικό: το είναι αδιάστατο, μετριέται σε radians, ενώ το μετριέται σε rad/V.
3. Στιγμιαία συχνότητα στην PM
Από τον γενικό τύπο :
Δηλαδή στην PM η στιγμιαία συχνότητα είναι ανάλογη με το παράγωγο του message, όχι με το ίδιο το message. Αυτό είναι το αντίστροφο της FM ().
4. PM ↔ FM δυϊκότητα
Η σχέση των δύο διαμορφώσεων είναι ένα από τα πιο κομψά αποτελέσματα του κεφαλαίου:
Απόδειξη. Ξεκινάμε με PM:
Αν στη θέση του βάλουμε :
Συγκρίνοντας με την FM:
Τα δύο ταυτίζονται όταν . ✓
Πρακτικό συμπέρασμα: οποιοδήποτε αποτέλεσμα ισχύει για FM (φάσμα Bessel, Carson's rule, in-noise) ισχύει και για PM μετά από αναπροσαρμογή της σύνδεσης μεταξύ και .
5. PM σε I/Q canonical form
Όπως κάθε διαμόρφωση γωνίας, η PM γράφεται στην canonical bandpass form:
με .
Envelope: . Σταθερό! — όπως στην FM.
Power: — ανεξάρτητο του message, ταυτόσημο με FM. Δες I/Q decomposition viz με preset «PM».
6. NBFM γραμμικοποίηση — η FM στενής ζώνης μοιάζει με AM
Όταν (NBFM ή NBPM), μπορούμε να γραμμικοποιήσουμε τις τριγωνομετρικές συναρτήσεις. Παίρνουμε Taylor:
(αφού ).
Αντικαθιστώντας στην canonical form:
Διαβάζεται: το NB σήμα γράφεται ως άθροισμα ενός pure carrier (πρώτος όρος) και ενός DSB-SC σήματος που πολλαπλασιάζει το με .
7. Φάσμα NBFM vs AM
Παίρνοντας FT (με ):
Για σύγκριση, η AM γράφεται:
| NBFM | AM | |
|---|---|---|
| Carrier impulses | ίδιο | |
| Sideband multiplier | ||
| Φάση sidebands | από carrier | σε φάση με carrier |
| Bandwidth |
Συμπέρασμα: το NBFM/NBPM σήμα έχει ίδιο μέτρο φάσματος με AM (carrier + δύο sidebands), αλλά διαφορετική φάση: στην NBFM οι sidebands είναι σε quadrature με τον carrier (90° διαφορά), ενώ στην AM είναι σε φάση.
8. NBFM single-tone παράδειγμα
9. Worked example — PM σε εκπεμπόμενη ισχύ
10. Σύνοψη formulas
| Ποσότητα | PM | FM |
|---|---|---|
| Φάση | ||
| Phase sensitivity | (rad/V) | — |
| Frequency sensitivity | — | (Hz/V) |
| Modulation index | ||
| Στιγμιαία συχνότητα | ||
| Envelope | ||
| Power | ||
| Carson BW | ||
| Δυϊκότητα | + integrator στην είσοδο | + differentiator στην είσοδο για PM |
| NB linearization | ίδιο | |
| NB vs AM | sidebands σε quadrature με carrier | — |
Εξάσκηση
Πέντε ερωτήσεις πάνω στη δυϊκότητα PM/FM και τη NBFM ↔ AM σύγκριση.
Τι μάθαμε
- Η PM κωδικοποιεί την πληροφορία απευθείας στη φάση του carrier, σε αντίθεση με την FM που την κωδικοποιεί στη συχνότητα.
- β_p = K_p max|m| σε rad. K_p σε rad/V είναι η phase sensitivity.
- PM ↔ FM δυϊκότητα: integrator πριν τον PM modulator δίνει FM. Differentiator πριν τον FM modulator δίνει PM. Με τα δύο ταυτίζονται.
- NB linearization: όταν , — ένα carrier συν ένα DSB-SC σε quadrature.
- NBFM vs AM: ίδιο μέτρο φάσματος (carrier + 2 sidebands), αλλά οι sidebands είναι σε quadrature στην FM, σε φάση στην AM. Αυτή η διαφορά φάσης είναι η ρίζα της ανθεκτικότητας της FM στον amplitude noise.
- Όλα τα μετέπειτα αποτελέσματα (Bessel φάσμα, Carson, FM-in-noise) ισχύουν και για PM μετά από αναπροσαρμογή του β.